“Người truyền ký ức”: Đâu là phần người nhất của loài người?

Điểm rơi nào giữa hai luồng suôn sẻ và xấu số, yêu thương và đau khổ ? Chúng ta không khi nào có năng lực chỉ giữ lấy một trong hai. Cuộc sống này là cân bằng cả ngọt ngào lẫn đắng cay, đủ đầy và mất mát. Không có nỗi đau cũng tức là không có tình yêu, và đời sống như vậy còn có thì khác gì được sinh ra để chờ chết ?Điều tồi tệ nhất của việc giữ những ký ức không phải là nỗi đau, mà là sự cô độc. Ký ức cần phải được san sẻ .
Trong cuộc sống mình, ai trong số tất cả chúng ta chẳng từng tự hỏi vì sao những khổ đau của số phận lại rơi vào mình, hay rộng ra hơn, vì sao quốc tế này phải sống sót những nỗi đau : đói nghèo, thiên tai, bệnh tật, bất công, … Những điều ấy, cả ngàn đời nay, dù đã qua bao nhiêu thiên niên kỷ đi chăng nữa, vẫn bám lấy sự sống, vẫn đày đoạ loài người. Con người lớn lên, và học cách gật đầu ấy là một phần của sự sống : sống tức là có niềm hạnh phúc và cũng có đau khổ, sống tức là phải gật đầu những mất mát. Vậy một đời sống không sống sót mất mát nào thì sao ?

Người truyền ký ức của Lois Lowry chính là câu trả lời cho câu hỏi ấy.

Nguồn ảnh: netabooks.vn

Người truyền ký ức lấy bối cảnh là một vùng đất đã hoàn thành thời kỳ Đồng nhất (Sameness), và đang sống ở kỷ sau Đồng nhất ấy. Đồng nhất chính là đồng hoá mọi điều kiện sống ở mọi nơi, đồng hoá hoàn cảnh của con người làm một – tất cả con người của nơi ấy, dù là ai đi chăng nữa, đều có một hoàn cảnh sống y hệt nhau. Trình độ Đồng nhất đã đạt đến độ toàn vẹn và hoàn hảo: không đói nghèo, không chiến tranh, không thiên tai, không có những bất công do giai cấp và địa vị xã hội; hay nhìn chung, thế giới ấy đã loại trừ bằng hết tất thảy những tai hoạ có thể đày đoạ loài người. Để làm được như thế, thế giới phải vận hành theo một cách quy chuẩn đến từng li: mỗi người đến tuổi thành niên sẽ được những bô lão đứng đầu giao cho một công việc nhất định, theo những đặc điểm phẩm chất mà họ thể hiện trong quá trình lớn lên, và sẽ làm việc đó suốt đời mình. Họ trưởng thành, bắt cặp với một ai đó khác để thành vợ chồng, và nuôi nấng hai đứa trẻ một trai một gái. Nói là “nuôi nấng”, vì bản thân họ không tự sinh ra những sinh linh, mà có những người phụ nữ chuyên trách sinh nở, hoàn toàn giống như một công việc thông thường. Ở thế giới đó, không có thời tiết, không có màu sắc, cũng không có ký ức về bất cứ điều gì sâu xa hơn cuộc đời của chính mình, và trên tất cả, không có nỗi đau. Làm thế nào để không có nỗi đau? Ta đau vì ta yêu. Không có nỗi đau cũng chính là không có tình cảm hay cảm xúc thông thường của một con người, không có hỉ – nộ – ái – ố, không buồn cũng chẳng vui. Trái tim ta không rung động vì những điều đẹp đẽ thường nhật, làm ngơ trước những mất mát và những hành động phi nhân tính nhất. Chính trong cuốn sách ấy, một nhân vật cũng đã nói,

Chúng ta không dùng từ ” yêu ” nữa, từ đó đã quá cổ xưa rồi .
Tuy thế, tình cảm của loài người vẫn là một dạng thức sống sót không hề khắc chế, nên dù có trải qua cả kỳ Đồng nhất, dù có muốn hay không, con người vẫn sẽ yêu, hay manh nha cảm xúc động lòng trước một ai đó. Và người ta đi tới một phương pháp khác : uống một loại thuốc để kìm chế xúc cảm ấy, suốt cả đời mình, kể từ tuổi thành niên. Nhờ đó, người ta trọn vẹn biến thế giới ấy thành một hệ quy chiếu chuẩn, thuần nhất, không sai khác. Người ta chẳng phải lo nghĩ trái tim mình sẽ rạn vỡ vì yêu, vì phải chịu tổn thương, và sẽ mang những tổn thương ấy suốt đời ; người ta cũng chẳng phải lo nghĩ tới cái đói nghèo, sự phân biệt, hay tệ nạn – những điều mà tất cả chúng ta vẫn đang gồng mình chống chọi từng ngày một trong không an tâm và lo âu. Người ta sống mà chẳng có mối đe doạ nào cả. Một quốc tế quá đỗi tuyệt vời để sống, có lẽ rằng thế .
Nhưng kể cả thế, ký ức hay lịch sử vẻ vang loài người vẫn là một sự sống sót, vẫn là không hề mất đi được. Nó lơ lửng ở đó, trong quốc tế ấy, đe doạ loang ra giữa hội đồng người. Điều ấy thật sự nguy khốn, bởi con người tại quốc tế ấy vốn chẳng biết điều gì về quá khứ, về lịch sử dân tộc ; những luồng ký ức và những sự vật từng sống sót trước thời kỳ Đồng nhất ấy, dù là giản đơn như sắc tố, ánh sáng mặt trời, một bông tuyết hay một cảm xúc lạnh lẽo thoáng qua, một khi xâm nhập vào tiềm thức con người, cũng hoàn toàn có thể gây nên những cơn bồn chồn tột độ. Vì thế, hội đồng cần những người nắm giữ ký ức, và sau này nắm giữa thiên chức truyền ký ức. Những người ấy sống tách biệt với hội đồng, ôm trong mình hàng loạt hiểu biế về lịch sử vẻ vang loài người, những niềm hạnh phúc lẫn thống khổ của ngàn vạn năm sống sót của con người trên toàn cầu, thay cho cả hội đồng. Chỉ có một số ít rất hiếm trong hội đồng có được năng lực đặc biệt quan trọng để hoàn toàn có thể gánh vác trách nhiệm ấy .
Jonas, cậu bé vừa lên mười hai tuổi, háo hức nhận trách nhiệm của cuộc sống mình như những người bạn đồng niên khác, nhưng lại là đứa trẻ duy nhất không có việc làm nào. Trong sự kinh ngạc của tổng thể mọi người, cậu trở thành người được chọn cho thiên chức ký ức. Vô hình trung, cậu cũng sẽ trở thành người được tôn sùng nhất trong hội đồng – sẽ có những vướng mắc mà chỉ mình cậu hoàn toàn có thể đưa ra giải đáp và lời khuyên, bởi chỉ có mình cậu hiểu được nguyên do .
Từ đó, những buổi học – ta tạm gọi là học, hay lĩnh hội – của một mình Jonas với người truyền ký ức, hay người đang giữ ký ức nhưng giờ đã quá già cỗi, khởi đầu. Quá trình truyền ký ức được thực thi bằng giải pháp da liền da – truyền ký ức qua những tiếp xúc vật lý. Jonas được thấy những điều chưa từng thấy trong đời mình, và đương nhiên là cả cuộc sống những người khác trong hội đồng nữa : tuyết, gậy trượt tuyết, mặt trời, cái lạnh khi xộc ngón tay vào tuyết, cảm xúc kỳ diệu khi được trượt trên mặt phẳng gọi là tuyết đó. Tới đây ta mới hiểu, vì sao Lowry lại chỉ viết Jonas cảm thấy sự đổi khác ở một quả táo, rằng nó vẫn là nó, nhưng cũng không là nó nữa. Cậu chỉ đơn thuần là biết nó đã biến hóa trước đó. Thế nào là đổi khác, vì sao Lowry lại chỉ nói tới biến hóa và rồi dừng lại, quả táo đó biến hóa ở chỗ nào ? Jonas lần mò ký ức như một đứa trẻ sơ sinh, từ sắc tố, từ cách gọi tên những vật kỳ lạ xung quanh, rồi chạm tới những ý niệm lớn lao hơn – tình yêu, niềm niềm hạnh phúc, những điều thiêng liêng tới nỗi không hề miêu tả bằng lời, đẹp tươi, đầy mê hồn và nâng giấc .
Buổi học của Jonas và người truyền ký ức, từ bộ phim chuyển thể

Dĩ nhiên, loài người không chỉ có những ký ức đẹp đẽ và hạnh phúc, mà còn đầy rẫy những đoạn lịch sử đau thương. Jonas phải ghi nhớ hết những điều ấy, cảm nhận cái đau tan xương nát thịt của một người lính trên chiến trường, cái đói khủng khiếp của một đứa trẻ vô gia cư, nỗi cô đơn, niềm đau bất tận của sự mất mát – những cảm xúc con người nhất, bản năng nhất. Trong thân xác và linh hồn của đứa trẻ ấy, hiện tại đã tích tụ cả ngàn năm loài người, ngồn ngộn cả hạnh phúc lẫn đau thương, hy vọng lẫn tuyệt vọng.

Nhưng cũng từ những hiểu biết ấy, Jonas mới có năng lực để nhìn ra những điều đầy bất mãn và đau đớn trong quốc tế của chính mình. Cậu nhận ra rằng, để quản lý và vận hành một cách tuyệt đối đến thế, quốc tế này đã nghiệt ngã biết bao nhiêu. Cậu nhìn thấy cha mình, người được nhận việc làm chăm nom trẻ sơ sinh trước khi chúng đủ trưởng thành để mang tới cho những mái ấm gia đình, tiêm thuốc gây chết một đứa bé trọn vẹn khoẻ mạnh, chỉ vì đứa bé đó ở một cặp sinh đôi và nhẹ hơn đứa kia vài gram. Cậu biết tới Rosemary, người vài ba năm trước tưởng như đã thành người giữ ký ức, ở đầu cuối đã chọn cách tự sát sau khi ký ức được chất lên mình. Cái chết của Rosemary là một nút thắt của cuốn truyện : nó đánh gãy phòng tuyến sau cuối của Jonas, khiến mặt thoáng nhận thức của cậu mở màn nứt vỡ. Cậu nhận ra quốc tế tuyệt đối mà cậu, hay tất thảy những người khác, tôn thờ và tin yêu, thật ra chỉ là dystopia, là đáy cùng của những lựa chọn khi tạo ra quốc tế. Đây không phải sự sống, những con người ở đây không thật sự được sống, cột trụ của quốc tế này được xây lên bằng đau đớn, bất công và che giấu. Và chính Jonas, cùng với người truyền ký ức, sẽ biến hóa nó .

” Người truyền ký ức “, trên tổng thể và toàn diện, là một tiểu thuyết nhỏ xinh xắn và sôi động. Cuộc sống ở ” utopia “, những biến hóa mà Jonas bất thần cảm thấy, cơn bão ký ức đầy mê hồn lẫn thống khổ và sau cuối là cuộc giải thoát (, dù có thật sự là giải thoát hay không ), làm ra một câu truyện đầy quyến rũ. Thước đo nào, chuẩn mực nào cho thứ gọi là ” utopia ” ? Điểm rơi nào giữa hai luồng suôn sẻ và xấu số, yêu thương và đau khổ ? Chúng ta không khi nào có năng lực chỉ giữ lấy một trong hai. Cuộc sống này là cân bằng cả ngọt ngào lẫn đắng cay, đủ đầy và mất mát. Không có nỗi đau cũng tức là không có tình yêu, và đời sống như vậy còn có thì khác gì được sinh ra để chờ chết ?

Theo thời gian, Người truyền ký ức vẫn là một trong những cuốn sách khoa học viễn tưởng xuất sắc nhất. Đâu là phần người nhất của loài người? Ấy chính là cảm xúc. Chính cảm xúc người mới làm nên sự sống. Sứ mệnh của chúng ta giữa cuộc đời này là yêu thương, học cách chấp nhận những xoay chuyển không thể làm khác của cuộc đời, và cùng nhau chiến đấu cho một thế giới an toàn và hạnh phúc hơn.

Thu Hà

>> CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

Cuốn theo chiều gió – Tình yêu giữa những đổi thay lịch sử

Nhân loại, một lịch sử vẻ vang đầy kỳ vọng
Bẫy xúc cảm và trò lừa đảo của tâm lý
The Book Talk 2.0 : Sci-fi – cái nhìn vào tương lai

Source: https://linkshay.com
Category: Review

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.